::Inspiracje::

::Haft Kaszubski::

haft kaszubski Z haftem kaszubskim wiąże się legenda o pewnej wnuczce, która przynosząc babci obiad ubrudziła swój biały fartuszek. Babcia widząc jej zasmuconą minę poszła z poplamionym ubraniem na łąkę, obrysowała na nim polne kwiaty i wyhaftowała je różnokolorowymi nićmi. I tak powstał haft kaszubski.

To według legendy ale badania etnograficzne wskazują, że haft ten ma początki w klasztorach. Hafciarstwem zajmowały się między innymi zakonnice z klasztoru brygidek, których zobowiązywała do tego reguła zakonna. Haftowały głównie szaty liturgiczne i obrusy.

To właśnie klasztory norbertanek w Żukowie i benedyktynek w Żarnowcu są uznawane za kolebkę haftu kaszubskiego. Tak narodziły się szkoła haftu żukowskiego. Początkowo były to hafty jedno – dwubarwne, wykonane srebrnymi i złotymi nićmi były przeznaczone do ozdabiania czepców kobiecych. Po jakimś czasie pojawiły się inne kolory. Z czasem haft zaczął być wykorzystywany do ozdabiania innych części garderoby. Zmienił się również materiał – jedwab został zastąpiony lnem.

alfabet haftu kaszubskiego Haft kaszubski jest chyba najbardziej rozpoznawalnym wzorem polskim. Te same motywy były wykorzystywane na ceramice i meblach. Kolorystyka tego haftu opiera się na siedmiu podstawowych barwach z dominującymi odcieniami błękitu. Każdy z tych kolorów ma swoje znaczenie: chabrowy – symbolizuje jeziora, niebieski – niebo, granatowy – kolor morza, żółty – słońce i zboża dojrzewające na polach, zielony – lasy, czerwony – krew i czarny jak ziemia na polu czekająca na zasiew. W zestawach najwięcej było koloru niebieskiego skąd często ten stul haftowania nazywano „modrakiem”. Charakterystyczne są także motywy roślinne: motywy bratków, chabrów, dzwonków, goździków, koniczyny, pąki kwiatowe, liście drzew i ostu, lilii, niezapominajek i róż a także gwiazdy, słońca, płomyki, serca oraz kwiaty mikołajka nadmorskiego.

pocztowka-kaszubskie-wzory_841x578

Popularne na Kaszubach były także motywy obce, czyli: owoc granatu i palmety, tulipany i akant. Na tym terenie można spotkać się także hafciarskie prace z motywami przedstawiającymi owady np. pszczoły czy żuki. Jedną z kompozycji wiodących haftu jest element „Drzewa życia” o nieskomplikowanym układzie gałęzi. Nie było wolno ich krzyżować, przeplatać i nakładać gdyż motyw ten ma przedstawiać prostotę i przejrzystość zasad ludzkiego życia.

***

::Talizmany, amulety i gombice::

Hamsa

Każdy chyba z nas słyszał o magicznych przedmiotach amuletach, talizmanach, słonikach na szczęście, podkowach, czarnych kotach i spluwaniu przez ramię pod drabiną. Wszystko to jest gdzieś zasłyszane, czasem śmieszne czasem przez nas praktykowane. Od dawna ciekawiły mnie te wszystkie wierzenia. Szczególnie, że nie niektóre z nich są traktowane całkiem serio a inne w o ogóle nie brane pod uwagę. Jest w mojej głowie wiele pytań związanych z tym dlaczego myślenie magiczne jest nam tak potrzebne. Można by się zastanawiać czy nie jest to zamiennik religii w czasach, w których większość z nas określa się jako „osoby poszukujące”.

Od czasu kiedy zaczęłam pracować w Muzeum Etnograficznym w Krakowie, na co dzień spotykam się z tym tematem. Pracując nad jakimś zagadnieniem pojawiają się wątki, które mieszają obrzędowość chrześcijańska z magicznym zabiegami. Sama już przestaje odróżniać jedno od drugiego…a wszystko jest dla mnie równie fascynujące.

ff335796fd0d3b2bf690ea3db128905aDla mnie te wszystkie przedmioty i obrzędy można pogodzić z wiarą w Boga. Rozgraniczam to bardziej emocjonalnie niż intelektualnie, nie czuję tutaj konfliktu. Przedmioty, znaki czy symbole są dla mnie pewnego rodzaju „przypominajkami”.  To nie one nas tworzą, chronią, zapewniają powodzenie czy spełniają życzenia. Tutaj działa nasza podświadomość i nasza siła sprawcza. To są cele i działania „operacyjne” i moim zdaniem nie powinny wchodzić w zakres próśb do Najwyżeszgo. To tak jak by go prosić o zrealizowanie listy zakupów albo zrobienie obiadu. Wydaje mi się, że my, jako ludzie w dużej mierze jesteśmy zbyt leniwi i chcemy, żeby ktoś za nas coś zrobił.

shiri yantra - graficzny odpowiednik dźwięku i harmonii Kosmosu

A to nie tędy droga. Większość naszych szarych komórek nie jest wykorzystywana, całe obszary mózgu nie zostały jeszcze zapędzone do działania, cześć z nas nigdy nie zbudziła swojego potencjału. Dlatego uważam, że takie przedmioty (ozdoby, symbole, znaki) mogą nam jedynie przypominać o tym czego chcemy, na czym powinniśmy się skupić, and czym pracować.

Można to nazwać magią. Bo to jest niesamowite, jak się spełniają nasze marzenia i udaje nam się wykonać coś na czym nam bardzo zależało. Pierwsza pracą jaką wykonuje talizman, amulet czy Żadanica, jest to, że wybieramy te przedmioty z intencją czyli skupieniem na jednym temacie. Na naszym marzeniu, na celu, który bardzo chcemy osiągnąć.

O! I właśnie zaczyna to działać.

Żadanica - Lalak spełniające życzenia

Żadanica – Białoruska Lalak Spełniające Życzenia

A jaka jest różnica między talizmanem a amuletem? W sumie niewielka.  Talizman (gr. telesma – przedmiot poświęcony, arab. tilasm obraz magiczny, pers. tilisman) – przedmiot magiczny (często drobny), mający przynosić swemu właścicielowi lub nosicielowi szczęście. Często mylony, czasem wręcz utożsamiany z amuletem.

Amulet (łac. amuletum – przedmiot lub czynność broniąca przed czarami lub nieszczęściem) – drobny przedmiot, naturalny lub sztuczny, służący do magicznej obrony przed złymi duchami, ludźmi lub nieszczęściami. Noszone na ciele lub na odzieży pierścienie, łańcuchy, czasem figurki, również wkładane do grobu zmarłym.
Amulet ma dawną tradycję, znany jest na całym świecie, przybiera różne formy. Odgrywał dużą rolę w religiach pierwotnych (zbliżony do idoli) i starożytnych, w religiach monoteistycznych przeszedł do sfery pobożności ludowej i zabobonu.

W adnotacji do amuletu można znaleźć takie zdanie : „W chrześcijaństwie noszenie takich przedmiotów i wiara w ich moc jest grzechem przeciwko pierwszemu przykazaniu”.



Możliwość komentowania jest wyłączona.